تز چهارم- هرچقدر هم که معنای عینی مبارزات معینی که توسط جریانات متعدد بنیادگرای اسلامی صورت می پذیرد مترقی، ملی و یا دموکراتیک باشد، این واقعیت را نمی توان سرپوش نهاد که ایدئولوژی آنها و برنامه ی آنها اساسا، بنا به تعریف، ارتجاعی است. چه نوع برنامه ای ممکن است قصد ساخت دولتی اسلامی را داشته باشد که الگوی آن در قرن هفتم مسیحی بنا شده است، اگر یک اتوپیای ارتجاعی نباشد. چه نوع ایدئولوژی ای قصد بازیابی نظمی به کهنگی سیزده قرن را دارد، اگر یک ایدئولوژی آشکارا ارتجاعی نباشد؟ درنتیجه تعریف جنبش های بنیادگرایی اسلامی به عنوان جنبش هایی بورژوایی نادرست و حتی بی معناست، هرچقدر هم برخی مبارزات آنها، آنها را در کنار کل و یا بخشی از بورژوازی کشور خود قرار دهد. همان طور که تعریف آنها به عنوان انقلاب هنگامی که آنها در تقابل با بورژوازی قرار می گیرند اشتباه است.

جنبش های بنیادگرای اسلامی برحسب ماهیت برنامه و ایدئولوژی خود، ترکیب اجتماعی و حتی منشأ اجتماعی بنیانگذاران خود خرده بورژوایی هستند. آنها کینه خود نسبت به نمایندگان سرمایه بزرگ را بیشتر از کینه خود نسبت به نمایندگان طبقه کارگر، و یا کینه خود نسبت به کشورهای امپریالیستی را بیشتر از کینه نسبت به کشورهای کمونیستی پنهان نمی کنند. آنها با هر دو قطب جامعه ی صنعتی که آنها را تهدید می کند دشمنی نشان می دهند. هم بورژوازی و هم پرولتاریا. آنها متناظرند با آن لایه هایی از خرده بورژوازی که در مانیفست کمونیست توصیف شده اند:

طبقه متوسط پایین، تولید کنندگان، مغازه داران، صنعتگران، دهقانان، تمام آنها برای جلوگیری از انقراض هستی خود به عنوان پاره هایی از طبقه متوسط مبارزه می کنند. درنتیجه آنها نه انقلابی بلکه محافظه کارند. حتی فراتر از آن، آنها ارتجاعی اند به این دلیل که تلاش دارند چرخ تاریخ را به عقب بازگردانند. ارتجاع اسلامی خرده بورژوازی ایدئولوگ ها و عناصر پیشتاز خود را در میان « روشنفکران سنتی » جوامع سنتی می یابند. علما ها و افراد مشابه و نیز در میان لایه های پایینی « روشنفکران ارگانیک » بورژوازی، آنها که از خرده بورژوازی می آیند و محکومند همانجا بمانند. به خصوص معلمان و کارمندان دفتری. در دوره اوجگیری، بنیادگرایی اسلامی در دانشگاه ها و دیگر نهادهایی که « روشنفکر » تولید می کند ، روشنفکرانی که هنوز بیشتر مشروط به منشأ اجتماعی خود هستند تا آینده ای فرضی و مورد تردید، به شدت نیرو جذب می کند.